AI voor accountants en administratiekantoren: geheimhouding en de drie principes van de AFM
Kort antwoord
Accountants mogen generatieve AI gebruiken, ook in de controle, zolang ze voldoen aan hun beroepsregels. De geheimhoudingsplicht uit de VGBA blijft gelden voor cliëntgegevens, ook tegenover een softwareleverancier. De AFM noemt drie voorwaarden: de mens blijft betrokken, uitkomsten zijn herleidbaar, en de beveiliging is beheerst. Een AI-omgeving in eigen beheer maakt vooral dat laatste aantoonbaar.
De geheimhoudingsplicht verandert niet door AI
Vertrouwelijkheid is een van de fundamentele beginselen in de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wat een accountant uit hoofde van een opdracht weet, deelt hij niet zonder noodzaak met derden. Een AI-dienst die jaarrekeningen, grootboeken of loonadministraties ontvangt, is zo’n derde.
De vraag is dus niet of AI mag, maar wat er met de gegevens gebeurt: hoe lang ze bewaard worden, wie erbij kan, of ze voor training worden gebruikt. Zie ChatGPT en de AVG.
De drie principes van de AFM
| Principe | Wat het betekent in de praktijk |
|---|---|
| Menselijke betrokkenheid | De accountant beoordeelt de uitkomst en blijft verantwoordelijk voor het oordeel |
| Herleidbaarheid | Vast te stellen is welk model, met welke invoer, tot welke uitkomst kwam |
| Beheerste beveiliging | Duidelijkheid over bewaartermijnen, versleuteling, updates en gebruik van gegevens door de leverancier |
De AFM sluit gratis AI-tools niet uit, maar vraagt dat het gebruik beheerst en gedocumenteerd is. Voor gegevens van controlecliënten is dat bij een publieke dienst lastig aan te tonen. Zie ook AI-hallucinaties.
Waar AI in de accountancy helpt
- contracten en notulen doorlezen op posten die voor de controle relevant zijn;
- afwijkingen in grootboekmutaties signaleren voor nader onderzoek;
- concept-managementletters en toelichtingen opstellen;
- vragen van cliënten over regelingen beantwoorden uit de eigen kennisbank;
- facturen en bonnen uitlezen voor de administratie.
Leg per toepassing vast wie de uitkomst controleert, in een kantoorbreed beleid. Zie Een AI-beleid opstellen.
Cliëntdata in eigen beheer
Met werqly draait AI op een node die alleen van uw kantoor is. Cliëntgegevens worden daar verwerkt, niet bij een externe AI-leverancier. De audit log legt per gebruiker vast welk model welke bron verwerkte, wat de herleidbaarheid ondersteunt, en in werqly AI Control stelt u per team de bronnen en rechten in. Welke vragen u aan elke AI-leverancier stelt, leest u in Een AI-leverancier beoordelen.
Veelgestelde vragen
Vragen over dit onderwerp
Mogen accountants ChatGPT gebruiken?
De AFM sluit gratis AI-tools niet uit, maar vraagt menselijke betrokkenheid, herleidbaarheid en beheerste beveiliging. Daarnaast geldt de geheimhoudingsplicht uit de VGBA. Voor gegevens van cliënten is een publieke dienst daarmee lastig te verantwoorden.
Geldt de geheimhoudingsplicht ook tegenover een AI-leverancier?
Ja. Een AI-leverancier die cliëntgegevens ontvangt, is een derde. Deel alleen wat nodig is, onder passende afspraken, of verwerk de gegevens in een omgeving die alleen van uw kantoor is.
Wat bedoelt de AFM met herleidbaarheid?
Dat achteraf vast te stellen is welk model, met welke invoer en instellingen, tot een uitkomst kwam. Dat vraagt logging van gebruik en een vastgelegde modelversie.
Kan AI de controle zelf uitvoeren?
Nee. AI kan werk voorbereiden en afwijkingen signaleren, maar het professionele oordeel en de verantwoordelijkheid blijven bij de accountant.
Bronnen
- NBA — Drie principes zijn de voorwaarde voor AI-gebruik (november 2025)
- NBA-handreiking 1130: Voorbeelden toepassing van de VGBA
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels en richtsnoeren veranderen; controleer bij twijfel de genoemde bronnen of vraag uw jurist of FG.