AI en informatiebeveiliging bij gemeenten: BIO, ENSIA en een node in uw eigen netwerk
Kort antwoord
Een AI-omgeving is voor de BIO gewoon een informatiesysteem: u bepaalt de classificatie, treft maatregelen en verantwoordt die via ENSIA. Nieuw zijn drie dingen: de modellen en hun herkomst, de koppelingen naar bronsystemen, en prompts en uitkomsten als nieuwe gegevensstroom. Staat de node in uw eigen netwerk, dan valt hij onder uw bestaande segmentatie, logging en monitoring.
Het kader waarin u het plaatst
Gemeenten verantwoorden hun informatiebeveiliging jaarlijks via ENSIA, op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. In september 2025 is BIO2 vastgesteld, opgebouwd rond de beheersmaatregelen van ISO 27002:2022 en aangevuld met overheidsspecifieke eisen. Gemeenten werken vooralsnog met BIO 1.04 en gebruiken BIO2 als richtinggevend kader.
Voor AI betekent dat: geen apart normenkader, maar dezelfde vragen als bij elk ander systeem, met drie nieuwe onderwerpen erbij.
Wat nieuw is aan een AI-omgeving
| Onderwerp | Wat u vastlegt |
|---|---|
| Modellen en herkomst | Welke modellen draaien, welke versie, onder welke licentie, en wie een wijziging goedkeurt |
| Koppelingen | Welke bronsystemen de AI mag raadplegen, met welke rechten en met welke logging |
| Prompts en uitkomsten | Waar ze worden opgeslagen, hoe lang, wie ze kan inzien en wanneer ze onder de archiefplicht vallen |
| Rechten | Rollen uit uw identity provider, zodat rechten meelopen met in- en uitdiensttreding. Zie Toegangsbeheer voor AI |
| Misbruik | Bescherming tegen manipulatie via binnenkomende tekst. Zie Prompt injection |
Maatregelen die u sowieso treft
- Segmentatie. De AI-node in een eigen netwerkzone, met alleen de verbindingen die nodig zijn voor beheer en updates.
- Logging naar uw SIEM. Gebruik, beheeracties en koppelingen, met een bewaartermijn die past bij uw beleid.
- Patchen en modelupdates. Een vast ritme, met terugrolscenario, want een nieuw model verandert uitkomsten.
- Toegang tot beheer. Een klein, benoemd team, met vier-ogen-goedkeuring voor gevoelige wijzigingen.
- Back-up en herstel. Configuratie, automatiseringen en bronindexen, niet alleen de data.
- Fysieke beveiliging. Rack, toegang en klimaat, of een afgesloten rack in een datacenter. Zie Hardware voor een eigen AI-server.
Waarom eigen beheer het verhaal korter maakt
Bij een externe AI-dienst moet u in uw verantwoording uitleggen waar verwerking plaatsvindt, welke onderaannemers meedoen, welk recht daarop van toepassing is en hoe u dat controleert. Bij een node in uw eigen netwerk vervalt dat deel: de verwerking valt binnen uw eigen zone, onder uw eigen maatregelen.
Met werqly staat de node in uw serverruimte of in een afgesloten rack in een datacenter, met logging die u naar uw eigen monitoring exporteert. Zie AI voor gemeenten en overheid.
Veelgestelde vragen
Vragen over dit onderwerp
Moeten we AI apart verantwoorden in ENSIA?
Er is geen apart AI-normenkader. Een AI-omgeving is een informatiesysteem dat u classificeert en waarvoor u maatregelen treft, net als andere systemen. Nieuw zijn vooral de modellen, de koppelingen naar bronsystemen en de omgang met prompts en uitkomsten.
Wat is BIO2 en geldt die al voor gemeenten?
BIO2 is in september 2025 vastgesteld en volgt de structuur van ISO 27002:2022, met overheidsspecifieke aanvullingen. Rijk, provincies en waterschappen passen BIO2 toe; gemeenten werken vooralsnog met BIO 1.04 en gebruiken BIO2 als richtinggevend kader.
Welke maatregelen zijn specifiek voor AI?
Vastleggen welke modelversie draait en wie een wijziging goedkeurt, beperken welke bronsystemen de AI mag raadplegen, logging van gebruik en koppelingen, en bescherming tegen manipulatie via binnenkomende tekst.
Is een eigen node veiliger dan een AI-clouddienst?
Niet automatisch: ook een eigen node moet gepatcht, gesegmenteerd en gemonitord worden. Het verschil zit in het bereik van uw verantwoording: de verwerking blijft binnen uw eigen zone en uw eigen maatregelen.
Bronnen
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels en richtsnoeren veranderen; controleer bij twijfel de genoemde bronnen of vraag uw jurist of FG.