AI in de crisisbeheersing: situatiebeelden, crisiscommunicatie en nazorg, met de burgemeester aan het roer
Kort antwoord
Bij een incident schaalt de veiligheidsregio op en heeft de burgemeester het opperbevel. De gemeente levert bevolkingszorg: opvang, communicatie, nazorg, registratie. AI kan binnenkomende meldingen en berichten samenvatten tot een situatiebeeld, conceptberichten opstellen in begrijpelijke taal en meerdere talen, en na afloop de evaluatie voorbereiden. Wat AI niet doet: besluiten over evacuatie of ontruiming, en communiceren zonder dat een mens het bericht heeft gezien.
De structuur
De Wet veiligheidsregio’s legt de rampenbestrijding bij de veiligheidsregio en het opperbevel bij de burgemeester. Bij opschaling komen de teams van de gemeente in actie: het gemeentelijk beleidsteam, de officier van dienst bevolkingszorg, de communicatieadviseur en de teams voor opvang, registratie en nazorg. Alles gaat snel, met onvolledige informatie, onder druk van media en sociale media.
Vertrouwelijke informatie zit er meteen in: slachtoffergegevens, adressen, bedrijfsgegevens, en soms informatie van politie en Openbaar Ministerie.
Waar AI helpt
| Taak | Wat AI doet | Wat het crisisteam doet |
|---|---|---|
| Situatiebeeld | Vat meldingen, berichten en logregels samen tot een tijdlijn met bronnen | Duidt en beslist |
| Crisiscommunicatie | Conceptberichten voor website, sociale media en NL-Alert-tekst, in begrijpelijke taal en in de talen van de wijk | Controleert en verstuurt |
| Omgevingsanalyse | Bundelt wat er online over het incident wordt gezegd en signaleert geruchten | Bepaalt of en hoe te reageren |
| Vragen van inwoners | Beantwoordt praktische vragen uit de goedgekeurde berichten | Behandelt de rest |
| Evaluatie | Reconstrueert de tijdlijn uit logs en berichten voor het evaluatierapport | Trekt de lessen |
Zie Begrijpelijke brieven met AI: in een crisis telt een bericht dat iedereen begrijpt dubbel.
Waar het misgaat
- Snelheid boven controle. Een verzonnen adres of een verkeerde instructie in een crisisbericht is niet terug te draaien. Elk bericht wordt door een mens gelezen voor het uitgaat, hoe druk het ook is.
- Manipulatie. Tijdens een incident stromen berichten binnen die niet allemaal betrouwbaar zijn. Een samenvatting mag geruchten niet tot feiten maken; laat AI de bron en de zekerheid erbij zetten.
- Uitval. Een AI-omgeving die afhankelijk is van een externe dienst valt uit als de verbinding wegvalt. Een node in het eigen pand of in een Nederlands datacenter blijft werken.
- Informatiedeling. Slachtoffergegevens en informatie van politie mogen niet in een tool buiten de gemeente. Zie Informatiebeveiliging en AI in de gemeente.
- Oefenen. Een assistent die alleen in de crisis wordt gebruikt, wordt in de crisis verkeerd gebruikt. Neem hem op in de oefeningen.
Hoe werqly hierin past
Crisisbeheersing is regionaal: meerdere gemeenten delen de veiligheidsregio en de plannen. Een gedeelde node van de regio, of nodes per gemeente met dezelfde bronnen, past daarbij; zie AI in samenwerkingsverbanden van gemeenten. werqly draait in het eigen pand of in werqly Cloud in een Nederlands datacenter, blijft werken zonder externe dienst, en logt wie welk situatiebeeld en welk bericht heeft laten maken. Zie AI voor gemeenten.
Veelgestelde vragen
Vragen over dit onderwerp
Mag AI crisisberichten versturen?
Opstellen wel, versturen niet. Een mens leest elk bericht voor het uitgaat. Een fout in een crisisbericht, een verkeerd adres of een verkeerde instructie, is niet terug te draaien.
Kan AI een situatiebeeld maken uit meldingen en sociale media?
Ja, als samenvatting met bron en zekerheid per element. Geruchten moeten als gerucht worden gemarkeerd. Het duiden en het besluiten blijven bij het crisisteam en de burgemeester.
Wat als de internetverbinding wegvalt tijdens een crisis?
Een AI-omgeving die van een externe dienst afhangt, valt dan uit. Een node in het eigen pand blijft werken; een node in een Nederlands datacenter blijft bereikbaar zolang de eigen verbinding er is. Neem dit mee in het continuïteitsplan.
Mogen slachtoffergegevens in een AI-tool?
Alleen in een omgeving van de gemeente of de veiligheidsregio, met toegang per rol en logging. Registratie van slachtoffers en informatie van politie horen nooit in een publieke tool.
Bronnen
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels en richtsnoeren veranderen; controleer bij twijfel de genoemde bronnen of vraag uw jurist of FG.