Samen een AI-voorziening delen: wat kan tussen gemeenten, en wat niet
Kort antwoord
Een AI-node delen met andere gemeenten kan, en is vaak de enige manier om een serieuze omgeving betaalbaar te maken voor kleinere organisaties. Voorwaarde is dat gegevens per deelnemer gescheiden blijven, dat rollen uit de eigen identity provider komen en dat vooraf is vastgelegd wie verwerkingsverantwoordelijke is, wie verwerker, en wat er gebeurt als een deelnemer stopt.
Waarom delen aantrekkelijk is
Een GPU-server is niet schaalbaar naar beneden: een gemeente met honderd medewerkers heeft vrijwel dezelfde basisinfrastructuur nodig als een gemeente met duizend. Delen verdeelt die kosten, en ook het beheer: één team dat modellen bijhoudt, monitort en automatiseringen bouwt, in plaats van vijf teams die hetzelfde uitzoeken.
Veel gemeenten kennen dit model al van andere voorzieningen: een gemeenschappelijke regeling, een shared service center of een samenwerking in de regio.
Wat gescheiden moet blijven
| Onderdeel | Gedeeld of gescheiden? |
|---|---|
| Hardware en modellen | Gedeeld; de modellen zijn voor iedereen hetzelfde |
| Bronnen en documenten | Gescheiden per deelnemer, zonder uitzondering |
| Gebruikers en rollen | Uit de identity provider van elke deelnemer |
| Gesprekken en uitkomsten | Gescheiden, met eigen bewaartermijnen |
| Logging | Per deelnemer inzichtelijk, plus beheerlogging voor de uitvoerder |
| Automatiseringen | Gedeeld waar het beleid gelijk is, gescheiden waar het verschilt |
Test die scheiding actief, met een account van de ene deelnemer dat niets van de andere mag zien. Zie Toegangsbeheer voor AI.
Rollen en afspraken
- Verwerkingsverantwoordelijke blijft elke gemeente zelf, voor haar eigen gegevens en haar eigen doelen.
- De uitvoerende organisatie is verwerker, met een verwerkersovereenkomst per deelnemer, of gezamenlijk verantwoordelijke als deelnemers samen doel en middelen bepalen. Leg die keuze expliciet vast.
- Eén DPIA met bijlagen per deelnemer werkt beter dan vijf losse documenten. Zie DPIA voor generatieve AI.
- Besluitvorming. Wie bepaalt welke modellen draaien, wie keurt een update goed, en hoe gaat het als deelnemers van mening verschillen?
- Toetreden en uittreden. Welke termijn, welke kosten, en hoe krijgt een vertrekkende deelnemer haar gegevens, indexen en automatiseringen mee? Zie AI inkopen als gemeente.
Valkuilen bij samenwerking
- Beleid is niet hetzelfde. Een automatisering die toetst aan beleidsregels werkt alleen als de regels gelijk zijn; anders wordt hij per deelnemer geconfigureerd.
- De grootste deelnemer bepaalt alles. Leg zeggenschap vast naar bijdrage én naar belang, niet alleen naar inwoneraantal.
- Verantwoording blijft individueel. Elke gemeente verantwoordt haar eigen gebruik, ook als de techniek gedeeld is.
- Capaciteit. Reken op de piek van alle deelnemers samen, niet op het gemiddelde.
werqly levert per node een omgeving waarin bronnen, rollen en logging per organisatie gescheiden zijn, zodat delen kan zonder dat gegevens door elkaar lopen. Zie AI voor gemeenten en overheid.
Veelgestelde vragen
Vragen over dit onderwerp
Mogen gemeenten samen één AI-node gebruiken?
Ja, mits gegevens per deelnemer gescheiden blijven, rollen uit de eigen identity provider komen en vooraf is vastgelegd wie verwerkingsverantwoordelijke is en wie verwerker. Elke gemeente blijft verantwoordelijk voor haar eigen gebruik.
Wie is verwerkingsverantwoordelijke bij een gedeelde voorziening?
In de regel elke deelnemende gemeente voor haar eigen gegevens, met de uitvoerende organisatie als verwerker. Bepalen deelnemers samen doel en middelen, dan kan sprake zijn van gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijkheid; leg de keuze expliciet vast.
Kunnen we automatiseringen met elkaar delen?
Waar het beleid gelijk is, wel: een samenvatter of een classificatie werkt overal hetzelfde. Waar beleidsregels verschillen, configureert u de automatisering per deelnemer, anders sluipt het beleid van de één binnen bij de ander.
Wat regelen we voor uittreden?
Termijn, kosten en de overdracht van gegevens, bronindexen en automatiseringen, in een bruikbaar formaat. Spreek ook af wat er met gedeelde automatiseringen gebeurt die mede door de vertrekkende deelnemer zijn betaald.
Bronnen
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels en richtsnoeren veranderen; controleer bij twijfel de genoemde bronnen of vraag uw jurist of FG.