AI-geletterdheid: wat de AI Act vraagt en hoe u medewerkers traint

Wat artikel 4 van de AI Act vraagt

Sinds 2 februari 2025 geldt de plicht rond AI-geletterdheid voor aanbieders en gebruikers van AI-systemen. De Digital Omnibus van juli 2026 heeft de formulering aangepast: er hoeft geen “voldoende” niveau meer te worden gegarandeerd, maar organisaties moeten wel maatregelen nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen. Wie hoog-risico-AI inzet, moet daarnaast zorgen dat de mensen die toezicht houden daarvoor zijn opgeleid.

Volgens de vragen en antwoorden van de Europese Commissie:

• is geen certificaat nodig; een interne vastlegging van trainingen en initiatieven volstaat;
• houdt u rekening met de rol van de organisatie, de risico’s van de AI, en de kennis en ervaring van de mensen;
• geldt het ook voor inhuur en dienstverleners die namens u met AI werken;
• valt ook het gebruik van ChatGPT voor tekst eronder: medewerkers moeten dan bijvoorbeeld weten dat het model feiten kan verzinnen.

Wat hoort er in een AI-training?

1. Hoe een taalmodel werkt, in gewone taal: het voorspelt tekst, het weet niet wat waar is. Zie AI-hallucinaties.
2. Wat er wel en niet in mag: de dataklassen uit uw AI-beleid, met voorbeelden uit het eigen werk. Zie AI-beleid opstellen.
3. Controleren van uitvoer: bronnen nalopen, cijfers checken, en weten wanneer AI-uitvoer niet zonder menselijke beoordeling de deur uit mag.
4. Veiligheid: herkennen van manipulatie via documenten en e-mails, en wat te doen bij een vergissing.
5. Rolgerichte verdieping: juristen over bronvermelding en beroepsgeheim, HR over beslissingen over personen, IT over agents en rechten.

Houd de basis kort, bijvoorbeeld een uur, en maak de verdieping per rol. Herhaal bij een nieuw model, een nieuwe tool of een incident.

Hoe u het vastlegt

Een toezichthouder of auditor zal vragen wat u hebt gedaan, niet of u een certificaat hebt. Leg daarom vast:

• welke AI-systemen u gebruikt en voor welke rollen;
• welke training bij welke rol hoort, en wanneer die is gevolgd;
• welk beleid en welke instructies er zijn, en waar medewerkers die vinden;
• wanneer u het programma herziet.

Dat sluit aan op een AI-register. Zie Een AI-register opzetten.

Training werkt beter in een omgeving die meehelpt

Een training leert medewerkers wat ze moeten doen. Een goed ingerichte omgeving vangt op wat ze toch vergeten. Safeguards die een BSN of IBAN tegenhouden met een uitleg waarom, zijn een les op het moment dat het ertoe doet.

In werqly AI Control ziet u geaggregeerd welke soorten vragen er gesteld worden en hoe vaak safeguards ingrijpen, zonder individuen te volgen. Dat laat zien waar extra uitleg nodig is, en wordt uw bewijs dat het programma werkt. Zie Wat is private AI?