NIS2-meldplicht en AI-leveranciers: 24 uur, 72 uur, één maand
Kort antwoord
De Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitwerking van NIS2, geldt sinds 15 augustus 2026. Essentiële en belangrijke entiteiten melden een significant incident binnen 24 uur bij het NCSC, leveren binnen 72 uur een inhoudelijke update en binnen een maand een eindrapport. Een AI-dienst is onderdeel van uw keten: een storing of datalek bij de leverancier kan uw meldplicht raken. Daarom horen meldtermijnen, subverwerkers en een exit in elk contract met een AI-leverancier, en is een korte keten het sterkste wapen.
De meldplicht in drie stappen
| Termijn | Wat u meldt | Aan wie |
|---|---|---|
| Binnen 24 uur | Vroegtijdige waarschuwing: dat er een significant incident is, en of er een vermoeden van kwade opzet of grensoverschrijdende gevolgen is | NCSC, via mijn.ncsc.nl |
| Binnen 72 uur | Incidentmelding: een eerste beoordeling van ernst, gevolgen en aanwijzingen | NCSC en de sectorale toezichthouder |
| Binnen één maand | Eindrapport: oorzaak, genomen maatregelen en gevolgen, ook over de grens | NCSC en de sectorale toezichthouder |
De wet geldt voor ruim achtduizend organisaties in sectoren als energie, zorg, vervoer, digitale infrastructuur, overheid en maakindustrie; registratie bij het NCSC is verplicht. Zie NIS2 en AI voor de zorgplicht en de rol van het bestuur; dit artikel gaat over de meldplicht en de keten.
Wanneer een AI-incident meldplichtig is
Een incident is significant als het de dienstverlening ernstig verstoort, financiële schade veroorzaakt of anderen aanzienlijk raakt. Met AI in de keten zijn dit de scenario’s:
- Datalek via een AI-dienst. Een medewerker plakt klantgegevens in een publieke tool, of de leverancier van uw AI-dienst wordt gehackt. Naast de AVG-melding binnen 72 uur kan dit een NIS2-melding zijn als het uw diensten raakt.
- Prompt injection met gevolgen. Een document of e-mail met verborgen instructies laat een AI-automatisering gegevens versturen of wijzigen.
- Uitval van de leverancier. Een AI-dienst waar een primair proces van afhangt valt uren uit. Afhankelijk van de sector is dat een verstoring van de dienstverlening.
- Manipulatie van het model. Een model of zijn bronnen worden ongemerkt aangepast, zodat antwoorden niet meer kloppen.
Zie Stappenplan bij een datalek met AI voor de eerste uren.
AI-leveranciers in de keten
De zorgplicht vraagt dat u de risico’s van leveranciers beheerst. Voor een AI-leverancier betekent dat minimaal:
- Meldtermijn van de leverancier. Korter dan uw eigen 24 uur, want u moet nog kunnen beoordelen. In de praktijk: direct bij ontdekking, uiterlijk binnen enkele uren.
- Subverwerkers en locaties. Welke partijen zitten achter de dienst, en waar? Elke schakel is een extra risico en een extra meldketen.
- Logging en bewijs. Kunt u bij een incident zien wat de AI-dienst heeft gedaan? Zonder auditlog is een eindrapport binnen een maand niet te schrijven.
- Continuïteit. Wat gebeurt er als de dienst wegvalt, en hoe snel kunt u over?
- Exit. Gegevens, configuratie en logs terug in open formaten.
Zie Een AI-leverancier beoordelen voor de vragenlijst.
Waarom een korte keten wint
Elke externe AI-dienst voegt een partij toe die u moet beoordelen, contracteren, monitoren en bij een incident moet bevragen. Een AI-omgeving die van uw organisatie is, draait op eigen hardware of op een dedicated node, verkort die keten tot één schakel: uzelf, of uzelf en één beheerder onder een contract dat u zelf hebt geschreven. Het model is een bestand dat u bezit, de logs staan bij u, en de vraag “wat heeft de leverancier gezien” heeft een kort antwoord.
Hoe werqly hierin past
Bij werqly staat de node in uw serverruimte of als dedicated node in een Nederlands datacenter, zonder subverwerkers buiten de EU en zonder aanbieder van modellen in de keten. Het auditlog van werqly AI Control is het bewijs voor de incidentmelding, en bij werqly Pro beheer staan de meldtermijnen in het contract.
Veelgestelde vragen
Vragen over dit onderwerp
Welke termijnen gelden onder de Cyberbeveiligingswet?
Een vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur na ontdekking, een incidentmelding binnen 72 uur en een eindrapport binnen een maand. Melden gebeurt bij het NCSC via mijn.ncsc.nl.
Is een datalek via ChatGPT een NIS2-incident?
Het is in elk geval een datalek onder de AVG. Het wordt ook een NIS2-incident als het uw dienstverlening significant verstoort of anderen aanzienlijk raakt. Beoordeel beide kaders apart en meld waar nodig op beide plaatsen.
Wat moet in het contract met een AI-leverancier staan?
Een meldtermijn korter dan uw eigen 24 uur, een lijst van subverwerkers en locaties, toegang tot logging, afspraken over continuïteit en een exit met gegevens in open formaten.
Valt mijn organisatie onder de Cyberbeveiligingswet?
Dat hangt af van sector en omvang. De NCTV heeft een zelfevaluatie en een vragenpagina; registratie bij het NCSC is verplicht voor wie eronder valt.
Bronnen
- NCTV — Cyberbeveiligingswet: vragen en antwoorden
- Rijksoverheid — Cyberbeveiligingswet en Wet weerbaarheid kritieke entiteiten vanaf 15 augustus 2026 van kracht
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels en richtsnoeren veranderen; controleer bij twijfel de genoemde bronnen of vraag uw jurist of FG.