AI en digitale toegankelijkheid: WCAG halen met AI, en een AI-assistent die zelf toegankelijk is
Kort antwoord
Het Besluit digitale toegankelijkheid overheid verplicht gemeenten tot WCAG 2.1 niveau AA voor websites, apps en documenten, met een openbare toegankelijkheidsverklaring. Veel gemeenten halen dat niet, vooral door de berg pdf’s en door taal die te moeilijk is. AI kan alt-teksten voorstellen, documenten herstructureren en teksten herschrijven op B1. Tegelijk moet een AI-assistent op de website zelf aan dezelfde eisen voldoen: bedienbaar met toetsenbord en schermlezer, en met een menselijk alternatief.
De verplichting
Sinds 2018 geldt de verplichting voor overheidswebsites en sinds 2021 ook voor apps; de wettelijke basis is nu de Wet digitale overheid met het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. De norm is EN 301 549, die verwijst naar WCAG 2.1 niveau A en AA. Elke gemeente publiceert een toegankelijkheidsverklaring op een vaste plek, en die verklaring is openbaar te zien in het landelijke dashboard. Documenten die via de website worden aangeboden vallen eronder, en dat is waar de meeste gemeenten vastlopen: duizenden pdf’s van raadsstukken, vergunningen en formulieren.
Waar AI helpt
| Eis | Wat AI doet | Wat de redacteur doet |
|---|---|---|
| Alternatieve teksten | Beschrijft afbeeldingen, kaarten en grafieken in een voorstel | Controleert of de beschrijving de functie van het beeld weergeeft |
| Documentstructuur | Herkent koppen, lijsten en tabellen in een platte pdf en bouwt de structuur op | Controleert de leesvolgorde |
| Begrijpelijke taal | Herschrijft op B1, met behoud van de juridische inhoud | Toetst of de betekenis gelijk is gebleven |
| Ondertiteling | Transcribeert raadsvergaderingen en video’s | Corrigeert namen en vaktermen |
| Formulieren | Stelt duidelijke labels, foutmeldingen en instructies voor | Test met gebruikers |
Zie Begrijpelijke brieven met AI voor de werkwijze bij herschrijven, en Vertalen met AI voor meertalige inwoners voor de andere kant van bereikbaarheid.
Een AI-assistent die zelf toegankelijk is
Een chatvenster op de gemeentewebsite is zelf een webapplicatie en valt onder dezelfde norm. In de praktijk gaat het vaak mis op:
- Toetsenbord. Het venster moet volledig zonder muis te openen, te gebruiken en te sluiten zijn, met zichtbare focus.
- Schermlezers. Nieuwe antwoorden moeten worden aangekondigd; een schermlezer die niets merkt van een antwoord is een gesloten deur.
- Contrast en tekstgrootte. Ook in het chatvenster, ook bij inzoomen tot 200 procent.
- Een alternatief. Wie de assistent niet kan of wil gebruiken, moet dezelfde informatie op een andere manier kunnen krijgen: telefoon, balie, e-mail. Zie AI in het klantcontact van de gemeente.
- Begrijpelijke antwoorden. Een antwoord op C1-niveau is niet toegankelijk, ook als het technisch aan alle criteria voldoet.
Hoe werqly hierin past
Raadsstukken, vergunningen en formulieren bevatten persoonsgegevens; ze herstructureren in een publieke tool is geen optie. Bij werqly loopt het herstructureren en herschrijven op een eigen node, met de schrijfwijzer van de gemeente als bron en een logboek van wat is aangepast. De assistent-interface is bedienbaar met toetsenbord en schermlezer. Zie AI voor gemeenten.
Veelgestelde vragen
Vragen over dit onderwerp
Mag AI alt-teksten schrijven?
Als voorstel wel. De alt-tekst moet de functie van het beeld in de context weergeven, en dat kan een model niet altijd zien. Een redacteur controleert, vooral bij kaarten, grafieken en afbeeldingen met tekst.
Kan AI onze oude pdf’s toegankelijk maken?
Grotendeels. AI herkent structuur, stelt koppen en tabellen op en schrijft alt-teksten. Documenten met complexe tabellen of gescande handtekeningen blijven handwerk. Begin bij de documenten die het meest worden gedownload.
Moet onze chatbot ook aan WCAG voldoen?
Ja. Een chatvenster is onderdeel van de website en valt onder het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. Toetsenbord, schermlezer, contrast en een alternatief kanaal zijn de eisen waar het meestal misgaat.
Wat is de status van WCAG 2.2?
De Nederlandse verplichting verwijst via EN 301 549 naar WCAG 2.1 AA. WCAG 2.2 is de nieuwere versie van de richtlijn; een gemeente die daaraan voldoet, voldoet ook aan 2.1.
Bronnen
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels en richtsnoeren veranderen; controleer bij twijfel de genoemde bronnen of vraag uw jurist of FG.