Een exitstrategie voor AI: hoe een gemeente van leverancier of model kan wisselen zonder opnieuw te beginnen
Kort antwoord
Een AI-toepassing bindt een organisatie op vier punten: het model, de data en bronnen, de prompts en configuratie, en de logs. Wie dat niet vooraf regelt, zit na drie jaar vast aan een leverancier die de prijs bepaalt. De Data Act verplicht clouddiensten sinds 12 september 2025 om overstappen mogelijk te maken en verbiedt overstapkosten vanaf 12 januari 2027. Open-weight modellen maken de exit praktisch: het model is een bestand dat u zelf bezit.
Waar de binding zit
| Onderdeel | De binding | Wat u vastlegt |
|---|---|---|
| Model | Een gesloten model bestaat alleen bij de aanbieder; verdwijnt het, dan verandert de uitvoer | Open-weight, of ten minste een vervangingsplan met testset |
| Data en bronnen | Documenten, indexen en verrijkingen in een eigen formaat van de leverancier | Export in open formaten, inclusief metadata, op verzoek en bij einde contract |
| Prompts en configuratie | Rollen, instructies, koppelingen en sjablonen die het gedrag bepalen | Eigendom bij de gemeente, exporteerbaar als tekst |
| Logs | Het auditlog dat u voor de AI Act en de Archiefwet nodig hebt | Export in een leesbaar formaat, bewaartermijn onafhankelijk van het contract |
| Koppelingen | Integraties met zaaksysteem en kantoorsoftware | Open standaarden, gedocumenteerde interfaces |
Wat de Data Act regelt
De Europese Data Act is sinds 12 september 2025 van toepassing. Aanbieders van dataverwerkingsdiensten, waaronder clouddiensten, moeten overstappen naar een andere aanbieder of naar eigen infrastructuur mogelijk maken, met een overgangstermijn en een exportverplichting. Overstapkosten mogen tot 12 januari 2027 alleen kostendekkend zijn en zijn daarna verboden. Contracten moeten de exitvoorwaarden expliciet bevatten. Dat helpt, maar het regelt niet het model zelf: een gesloten model neemt u niet mee.
Zie AI inkopen als gemeente voor de aanbesteding en Een AI-leverancier beoordelen voor de vragen aan de leverancier.
Het exitplan in vijf punten
- Testset. Een vaste set vragen en documenten met goedgekeurde antwoorden, waarmee u elk vervangend model kunt beoordelen. Zie Open-weight modellen vergelijken.
- Jaarlijkse exportproef. Vraag de export op, laad hem ergens anders in en controleer of alles er is. Een exit die nooit is geoefend, werkt niet.
- Eigendom in het contract. Prompts, configuratie, indexen en logs zijn van de gemeente, in open formaten, zonder kosten bij einde contract.
- Overgangstermijn. Minimaal zes maanden doorlopende dienstverlening na opzegging, met ondersteuning bij de migratie.
- Geen stille wijzigingen. Modelwisselingen en wijzigingen in voorwaarden worden vooraf gemeld, met het recht om te weigeren of te vertrekken.
Hoe werqly hierin past
werqly werkt met open-weight modellen: het model is een bestand dat op de node van de gemeente staat en dat u meeneemt. Bronnen, rollen, prompts en het auditlog zijn exporteerbaar in open formaten. Bij een node in het eigen pand is de hardware van de gemeente; bij werqly Cloud is de overstap naar eigen hardware een migratie, geen herbouw. Zie AI voor gemeenten.
Veelgestelde vragen
Vragen over dit onderwerp
Wat verandert de Data Act voor AI-contracten?
Sinds 12 september 2025 moeten aanbieders van clouddiensten overstappen mogelijk maken en exitvoorwaarden in het contract opnemen. Overstapkosten zijn vanaf 12 januari 2027 verboden. Het model zelf valt daar niet onder: een gesloten model blijft bij de aanbieder.
Waarom maken open-weight modellen een exit makkelijker?
Omdat het model een bestand is dat u zelf bezit en op andere hardware of bij een andere dienstverlener kunt draaien. Uw prompts, bronnen en testset blijven werken; bij een gesloten model begint u opnieuw.
Wat hoort minimaal in het contract?
Eigendom van prompts, configuratie, indexen en logs; export in open formaten zonder kosten; een overgangstermijn van minimaal zes maanden; melding vooraf van modelwisselingen en wijzigingen in voorwaarden; en een jaarlijkse exportproef.
Hoe test u of de exit werkt?
Vraag jaarlijks de volledige export op, laad hem in een testomgeving en draai de testset. Als de antwoorden overeenkomen en alle logs en bronnen aanwezig zijn, werkt de exit. Anders is dat het moment om het contract aan te passen.
Bronnen
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels en richtsnoeren veranderen; controleer bij twijfel de genoemde bronnen of vraag uw jurist of FG.